Gomunice - Legionowa historia

poniedziałek, 23 czerwca 2014 11:20 Elżbieta Sukiennik
Drukuj

Już po raz kolejny profesor Marek Dutkiewicz z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach Filia w Piotrkowie Trybunalskim, przyjął zaproszenie Gminnej Biblioteki Publicznej i Publicznego Gimnazjum w Gomunicach i wygłosił bardzo ciekawa prelekcję, na temat ,,Gomunice -  Legionowa historia’’.

W tym roku przypada bowiem 100 rocznica postania Legionów Polskich.
Odzyskanie niepodległości w 1918 roku było wielkim świętem wszystkich Polaków. Po 123 lat zaborów na mapie ponownie pojawiła się Rzeczpospolita. Duży udział w odrodzeniu naszej państwowości miał marszałek Piłsudski i jego Legiony. Legiony Polskie  nazywane też  legionami Piłsudskiego powstały z inicjatywy działaczy galicyjskich, skupionych w Naczelnym Komitecie Narodowym. NKN miał pełnić funkcję naczelnej władzy wojskowej i cywilnej Polaków w Galicji. Wchodzący w jego skład politycy mieli nadzieję, że sojusz z Austro-Węgrami pozwoli przyłączyć do ziem zaboru austriackiego dawne Królestwo Polskie i ziemie zabrane, po czym Austro-Węgry przekształcone byłyby w państwo trójczłonowe: Austro-Węgry-Polskę. Stąd pomysł utworzenia u boku cesarsko-królewskiej armii oddziałów polskich. Cesarz i austriacko-węgierskie władze wojskowe odniosły się do pomysłu z mieszanym uczuciami. Polskie siły zbrojne na pewno nie były na rękę zaborcom, z drugiej jednak strony każdy żołnierz był na wagę złota. Zdecydowano się zatem wydać zgodę na stworzenie Legionów Polskich, ale potem starano się ograniczyć swobodę działania dowódców i tuszować polski charakter formacji.
W sierpniu 1914 roku utworzono Legion Wschodni i Legion Zachodni, jesienią połączone te formacje pod nazwą Legionów Polskich. Każdy z Legionów miał liczyć 8 tys. żołnierzy rekrutowanych spośród mężczyzn, którzy nie podlegali powszechnemu obowiązkowi służby wojskowej w armii austro-węgierskiej lub też z ochotników zamieszkałych na stałe w dawnym Królestwie Polskim. Legiony w pełni podporządkowano naczelnej komendzie austro-węgierskiej. Z drugiej jednak strony żołnierze posługiwali się językiem polskim, odrębne od austriackich były też mundury.  Większość stanowiła młodzież. To prawda, że udział Legionów Polskich w wojnie stanowił mały epizod, ale to one walczyły o byt narodu i odnowę naszego państwa.
Na froncie dochodziło do walk i oczywiście ginęli na podczas nich żołnierze. Część z nich była ranna lub chora. Trzeba było ich leczyć. I to właśnie tutaj zaczyna się nasza gomunicka historia legionów.
Bo właśnie u nas, ze względu na walory zdrowotne i krajobrazowe oraz bliskość kolei, władze legionowe postanowiły w maju 1915 roku utworzyć Dom Rekonwalescentów Legionów Polskich. Na ten cel zaadaptowano pomieszczenia hal Fabryki Mebli Giętych "Wojciechów". Był on przystosowany do przyjęcia 700 osób, ale bywały okresy, że przebywało w nim nawet 1000 osób. Placówka ta w okresie od lipca 1915 do września 1917 udzieliła pomocy 19 tys. pacjentów. Jeśli przyjmiemy, że przez formacje legionowe przeszło 65 tys. żołnierzy, to możemy stwierdzić, że prawie 30%  wszystkich legionistów  korzystało z kuracji w naszej miejscowości.
Rekonwalescenci czas na kurację w ośrodku starali się wykorzystać nie tylko na zabiegi i wypoczynek. Podejmowali pracę na rzecz społeczności lokalnej. Pod kierunkiem o. Kosmy Lenczowskiego - swojego kapelana, podjęli inicjatywę dokończenia budowy kościoła. Organizowali również wiele uroczystości religijnych i patriotycznych, w których żywy udział brała orkiestra i chór utworzony z rekonwalescentów. Z ich inicjatywy uruchomiono czteroklasową szkołę podstawową dla dzieci robotników pobliskiej fabryki. W placówce odbywała się również nauka dla dorosłych analfabetów. Poza nauką dzieci otrzymywały  bezpłatne posiłki. W szkole zorganizowano bibliotekę. Życie kulturalne było bardzo bogate. Wśród pacjentów znaleźli się również aktorzy, którzy wystawiali sztuki, a dochód z nich przekazywano na rzecz wyposażenia kościoła. Specjalna ekipa wyświetlała nawet filmy.  
Władze niemieckie, kiedy zorientowały się, że placówka pełni nie tylko funkcje medyczne zażądały  je likwidacji. Ostatecznie ośrodek został przeniesiony do Nowego Miasta koło Przemyśla w  listopadzie 1917 roku.
Uczestnicy spotkania, a szczególnie młodzież gimnazjalna była zaskoczona, że nasza mała miejscowość ma taki piękną kartę w historii. Wykład prof. Marka Dutkiewicza był pierwszym z elementów obchodów tej ważnej dla naszego kraju rocznicy.


Gmina Gomunice realizuje projekt "Organizacja cyklu spotkań historycznych oraz wmurowanie tablicy pamiątkowej z okazji 100-lecia utworzenia Legionów Polskich na terenie gminy Gomunice"

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
Europa inwestuje w obszary wiejskie Projekt pn.: "Wdrażanie Lokalnych Strategii Rozwoju" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Osi 4 LEADER
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Poprawiony: piątek, 07 listopada 2014 11:21